Vanuit Emmen de wereld in: 25 jaar tweetalig onderwijs
Vanuit Emmen de wereld in: 25 jaar tweetalig onderwijs
Wat hebben een medewerker van de Europese Commissie, een jonge vrouw die zich inzet voor kinderen in Colombia en een scholier die tijdens een uitwisseling naar India haar grenzen verlegde met elkaar gemeen? Alle drie zaten ze op Carmelcollege Emmen, waar dit jaar het tweetalig onderwijs (TTO) 25 jaar bestaat. Op 12 december wordt dat gevierd met een reünie voor oud-leerlingen en docenten.
Pionieren in het Engels
In september 2001 begon een groep brugklassers aan een onbekend avontuur. Ze hadden gekozen voor tweetalig onderwijs, al wist niet iedereen precies wat dat betekende. Aardrijkskunde, geschiedenis, biologie en zelfs wiskunde werden voor het eerst in het Engels gegeven. Woorden als photosynthesis, perpendicular en continental drift hoorden voortaan bij de dagelijkse lessen.
De voorbereidingen waren al een jaar eerder begonnen. In 2000 startte een groep docenten met taaltrainingen en scholing. Tijdens een verblijf in York in de zomer van 2001 bereidden zij zich voor op het lesgeven in een taal die voor de meesten niet hun moedertaal was. Hoe het eerste schooljaar zou verlopen, wist niemand precies.
Maarten Homan zat in die eerste lichting. "Wij waren allemaal pioniers," blikt hij terug. Hij herinnert zich hoe leerlingen struikelden over Engelse woorden, lachten om hun eigen uitspraak en elkaar hielpen. Ook docenten moesten soms zoeken naar de juiste woorden. Het zorgde voor een bijzondere band.
De leerlingen leerden ondertussen veel meer Engels dan in hun schoolboeken stond. Er werden discussies gevoerd, uitspraakfouten gemaakt en natuurlijk leerden ze ook Engelse scheldwoorden. Dat laatste stond vermoedelijk niet op het lesprogramma.
Na zijn schooltijd vervolgde Maarten zijn opleiding in de Verenigde Staten en Denemarken. Later werkte hij voor de Europese Commissie en binnen de NAVO. Engels, dat in 2001 nog zo onwennig klonk in de klaslokalen in Emmen, werd een vanzelfsprekend onderdeel van zijn studie en werk.
Van Uganda naar Colombia
Vijf jaar later begon Anne Rombouts aan haar TTO-opleiding. Haar moeder zong vroeger een liedje voor haar over hoe je de wereld een beetje mooier kunt maken. Als derdeklasser kreeg die gedachte een bijzondere invulling toen ze als jongerenambassadeur van World Vision naar Uganda reisde. Eenmaal terug bezocht ze scholen door heel Nederland om over haar ervaringen te vertellen.
Tegenwoordig woont Anne in Medellín, Colombia. Daar werkt ze voor een stichting die kinderen in een kwetsbare wijk buitenschoolse activiteiten biedt en hen helpt zich verder te ontwikkelen.
Anne weet niet of ze zonder TTO ook in Colombia terecht zou zijn gekomen. Wel herinnert ze zich hoe haar nieuwsgierigheid naar andere talen en culturen tijdens haar schooltijd groeide. "Een taal leren is meer dan woorden leren," zegt ze. "Het gaat erom dat je mensen echt begrijpt."
Dromen in het Engels
Dat Engels soms verrassend vanzelfsprekend werd, herinnert ook Anouk Gierveld zich. Ze begon in 2011 aan TTO. In de klas werden leerlingen aangemoedigd om onbekende Engelse woorden te omschrijven in plaats van ze meteen te vertalen. Na verloop van tijd dachten sommigen niet alleen in het Engels, maar droomden ze er zelfs in.
Toen Anouk in de bovenbouw weer wiskunde in het Nederlands kreeg, ontstond een onverwacht probleem. Docente mevrouw Doijer sprak over het 'assenstelsel'. Anouk stak haar vinger op: wat betekende dat eigenlijk? Het Nederlandse woord kende ze niet, de Engelse wiskundeterm wel.
Bij Global Perspectives discussieerden leerlingen ondertussen over betrouwbare bronnen, vooroordelen en de belangen die achter informatie schuilgaan. Onderwerpen die Anouk zich jaren later nog herinnert.
De wereld buiten het klaslokaal
Tegenwoordig volgen leerlingen op havo en atheneum nog altijd een groot deel van hun lessen in het Engels. Daarnaast werken ze bij Global Perspectives aan internationale vraagstukken en zoeken ze via projecten en uitwisselingen contact met leeftijdsgenoten in andere landen. Zo werken leerlingen samen met een partnerschool in Mumbai, India, onder meer rond duurzaamheid en mensenrechten.
Carice Uneken had aanvankelijk het gevoel achter te lopen. Op haar basisschool kreeg ze nauwelijks Engels. Toen klasgenoten ogenschijnlijk moeiteloos meekwamen, vroeg ze zich meer dan eens af of ze niet beter kon stoppen. Ze deed het niet en zette door.
Een verblijf bij een gastgezin in York bleek een kantelpunt. Later volgde een uitwisseling naar India, een ervaring die ze omschrijft als een van de mooiste ervaringen van haar leven. Ze maakte er vrienden met wie ze contact wil houden en hoopt na haar diploma opnieuw naar India te gaan.
Voor Asena Kocabas, die al met twee talen was opgegroeid, viel de overstap niet mee. Engels werd haar derde taal. Dat zelfs de docenten zich niet altijd strikt aan het Engels hielden, herinnert ze zich nog goed. Als een uitleg niet overkwam, werd er soms toch even naar het Nederlands gegrepen.
Qing Lek koos in 2016 voor TTO omdat ze later graag naar het buitenland wilde. Maar eenmaal in de klas sloeg de twijfel toe. “In the beginning, I honestly regretted that decision,” vertelt ze. De boeken, de uitleg van docenten, zelfs eenvoudige instructies: alles klonk vreemd. “It was not just learning English. It was learning everything in English.”
Yosan Teame, die in 2020 begon, sprak thuis al regelmatig Engels met haar vader, die afkomstig is uit Eritrea. Later sprak ze met vriendinnen af om op dinsdagen uitsluitend Engels te gebruiken. Aan haar TTO-jaren bewaart ze vooral herinneringen aan de vriendschappen binnen haar eigen klas en met leerlingen uit andere leerjaren.
Terug naar Emmen
Op zaterdag 12 december komen verschillende generaties TTO-leerlingen en (oud-)docenten samen op Carmelcollege Emmen voor het 25-jarig jubileum. Onder hen de eerste lichting uit 2001, klasgenoten die elkaar jarenlang niet hebben gezien en docenten die destijds voor het eerst in het Engels lesgaven.
Er zullen herinneringen worden opgehaald aan bijzondere lessen, buitenlandse reizen en vriendschappen die de schooltijd hebben overleefd. En er zullen verhalen worden verteld over wat iedereen in de jaren daarna is gaan doen.
Voor Maarten Homan is het inmiddels 25 jaar geleden dat hij als een van de eerste leerlingen het vakje 'TTO' op zijn aanmeldformulier aankruiste. Wat hem destijds precies te wachten stond, wist hij niet. Maar hij is nog altijd blij dat hij die keuze maakte.
Oud-TTO-leerlingen die zich nog niet hebben aangemeld voor de reünie op 12 december, zijn van harte welkom om zich alsnog aan te sluiten.